homework for

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ

Ο ύπνος είναι απαραίτητος για την επιβίωση. Η δε ποιότητα του ύπνου, είναι ένας εκ των βασικών παραγόντων της αποκατάστασης του οργανισμού και επομένως επηρεάζει άμεσα τις δραστηριότητές μας και στη προκειμένη περίπτωση, την αθλητική απόδοση.

Όλα τα όντα με κεντρικό νευρικό σύστημα, παρουσιάζουν αυτό που κατανοούμε ως «ύπνο». Ο ύπνος είναι μια φυσιολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μείωση της αντίληψης και περιορισμένη αλληλεπίδραση με το περιβάλλον, κατά τη διάρκεια της οποίας το σώμα υπολειτουργεί σε ό,τι αφορά στην εξωτερικά παρατηρούμενη δράση του. Η επιστήμη έχει διακρίνει 2 στάδια – τύπους ύπνου. Η κατηγοριοποίηση έχει γίνει με βάση τις διαφορές στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ) που καταγράφει τις λειτουργίες του εγκεφάλου.

Τα στάδια του ύπνου, λοιπόν, είναι τα NREM (Non Rapid Eye Movement, στάδια 1, 2, 3, και 4) και REM (Rapid Eye Movement, στάδιο 5) . Τα πέντε συνολικά στάδια του ύπνου διαρκούν περίπου 90 λεπτά και επαναλαμβάνονται κυκλικά 3 έως 6 φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα όνειρα εμφανίζονται στο στάδιο REM.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, το σώμα μας ανακτά τις δυνάμεις του για να μπορεί να έχει μια εύρυθμη καθημερινή λειτουργία. Εκκρίνονται ορμόνες (μεταξύ αυτών και η αυξητική ορμόνη, στο στάδιο 3) που έχουν στόχο την αποκατάσταση του οργανισμού από τις καθημερινές καταπονήσεις (όπως είναι και η άσκηση) και την έντονη σωματική (και όχι μόνο) δραστηριότητα. Η αποκατάσταση είναι καθολική και περιλαμβάνει και την ανασύνθεση κατεστραμένων ιστών (όπως είναι το μυϊκό σύστημα) καθώς και την ισχυροποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και τη βελτίωση λειτουργιών του εγκεφάλου, όπως η μνήμη ή η ικανότητα και η ταχύτητα αντίδρασης σε εξωτερικά ερεθίσματα.

Οι μεταβάσεις μεταξύ αφύπνισης και ύπνου ελέγχονται και ρυθμίζονται από τον εγκέφαλο, ο οποίος παίζει επίσης βασικό ρόλο όσον αφορά τη διάρκεια, αλλά και τη ποιότητα – βάθος – του ύπνου.

Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη ότι ο ύπνος επηρεάζεται επίσης έντονα και από εξωτερικούς παράγοντες, όπως το φως, τα αεροπορικά ταξίδια και από τη λήψη ουσιών που χαρακτηρίζονται από τη διεγερτική τους δράση στο νευρικό μας σύστημα, όπως πχ η καφεΐνη, η νικοτίνη, το αλκοόλ και τα φάρμακα. Αρνητική επίδραση στον ύπνο προκαλούν και σωματικές καταστάσεις όπως το άγχος, η πίεση, ο σωματικός πόνος και ο έντονος θόρυβος.

Αναφερόμενοι στο φως να επισημάνουμε την ιδιαίτερη δράση του λεγόμενου «μπλε φωτός». Το μπλε φως και η επίδρασή του στον ύπνο έχει μελετηθεί διεξοδικά από την επιστήμη. Μια δε από τις σημαντικότερες μελέτες, του Harvard, έδειξε ότι το μπλε φως που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα, tablet και η τηλεόραση, ειδικά όταν έχουμε εκτεθεί σε αυτό κοντά στην ώρα της νυκτερινής κατάκλισης, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την έκκριση της ορμόνης μελατονίνη, που ρυθμίζει την έναρξη του ύπνου. Το μπλε φως μας δυσκολεύει να κοιμηθούμε με αποτέλεσμα εκτός της μικρότερης διάρκειας του ύπνου και χαμηλής ποιότητας, καταγράφονται και περαιτέρω αρνητικές ορμονικές εκκρίσης (όπως πχ λιγότερη έκκριση αυξητικής ορμόνης) με τελικό αποτέλεσμα μειωμένη αποκατάσταση. Σημαντικά επίσης επηρεάζεται και ο κιρκαδικός ρυθμός του ύπνου, δηλαδή το βιολογικό μας ρολόι, το πότε ο οργανισμός μας κοιμάται και αναπάευται και πότε είναι σε εγρήγορση – αφύπνιση. Οι αρνητικές επιπτώσεις του μπλε φωτός είναι ελάχιστες έως μηδενικές, όταν δεν εκτειθέμεθα σε αυτό τουλάχιστον 2 ώρες πριν την ώρα που έχουμε αποφασίσει να κοιμηθούμε.

Η δύναμη του ύπνου είναι ανυπολόγιστη και η επιστήμη ακόμα εξερευνά τα οφέλη τις επιπτώσεις από την έλλειψη, τη σχέση του ύπνου με την εγκεφαλική λειτουργία και την διαχρονική εξέλιξη της λειτουργίας του εγκεφάλου καθώς και τον ρόλο που τελικά παιζει στη ζωή μας.

Καληνύχτα σας!